Irungo Udal-artxiboan gordailutukotako aspaldiko agiriak

... LAPITZA edo LAPIZA auzoa aipatzen dute, denborarekin LAPITZE bihurtu zen toponimoa.

LAPITZE Irungo auzo zaharrenetakoa da. 1820ra arte, Irun "Kaleko Gorputzak" osatzen zuen, artxiboetan eta lau auzotan aipatzen den bezala: Bidasoa, Meaka, Olabarrio edo Ergoien eta Lapitze.

1820 urte arte, Lapitze auzoaren barne zeuden denborarekin Katea eta Anaka auzo bihurtu ziren lurrak. Azkenik, 1887. Urtean Behobia auzoa sortu zen eta Irun zazpi auzoz osatuta geratu zen. 1820an zatitu zen arte, Irungo auzoa izan zen etxe eta biztanle gehien izan zituena, horietako batzuk armarriekin, gainera.

Testuinguru horretan, Lapitze batez ere landa-auzoa zen. Jabetza oligarkiaren esku zegoen eta baserri gehienak alokatuta zeuden.

XVIII. mendearen hasieran, Lapitze auzoak ehun baserri baino gehiago ditu eta bederatzi errota.

LAPITZE auzoa ERREGE BIDEAK zeharkatzen du. Horregatik, 1775ean, Kontzejuak ELIZATXOKO KRISTO SANTUAREN ERMITA eraisteko neurri zorrotza hartu zuen.

Lapitze auzoari eragiten dioten hainbat gertaera:

• INDEPENDENTZIA GERRA
• GERRA KARLISTAK
• ADUANA FRANTZIAKO MUGARA ALDATZEA (1841)
• TRENBIDEA AGERTZEN DA (1863)
• OÑAKO MAIORAZGOA DESEGITEA (1882)
• ELIZATXO BATALOIAREN KUARTELA (1883)
• MARTIZONEA NOBIZIATUA (1907)
• HIRI LORATEGIA ERAIKITZEA (1924-1929)
• JUNCAL TALDEA ERAIKITZEA (1948-1958)
• HIRIGINTZA-HEDAPENA GIPUZKOA HIRIBIDEA, ADUNA KALEA, ELIZATXO AUZOA (1950-1960)
• ITURRINO ANAIAK ANBULATORIOA (1954)
• PIO XII ZABALGUNEAREN PLAN PARTZIALA (JUAN ARANA, SERAPIO MUJIKA, ALFONSO MORALES) (1956-1960)
• SINDIKATU-ESKOLA PROFESIONALA ETA PIO BAROJA INSTITUTUA (1950)

… eta historiak aurrera darrai